భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం గురించి నేను ఆలోచించినప్పుడల్లా, నా మెదడుకు మొదట గుర్తొచ్చేది మామూలు పాఠశాల రోజుల జ్ఞాపకాలే. తెల్లటి యూనిఫాం. నా చొక్కాకు కొద్దిగా వంకరగా గుచ్చిన ఒక చిన్న కాగితపు జెండా. ఆ భయంకరమైన కీచుమన్న శబ్దం చేసే మైక్రోఫోన్‌తో ఎవరో కొట్టుకోవడం. ఆ తర్వాత పంచిన వేడి లడ్డూలు, నిజం చెప్పాలంటే, మాలో సగం మంది రావడానికి బహుశా అదే ప్రధాన కారణం కావచ్చు.

స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం 2026

అప్పట్లో, చరిత్ర చాలా సులభంగా అనిపించేది.

బ్రిటిష్ వారు భారతదేశాన్ని పాలించారు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు వారితో పోరాడారు. 1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. అధ్యాయం ముగిసింది. తేదీని గుర్తుంచుకోండి, ఐదు వాక్యాలు రాయండి, మార్కులు పొందండి.

కానీ అది అంత సులభం కాదు. కనీసం దరిదాపుల్లో కూడా కాదు.

భారతదేశ స్వాతంత్ర్యం ఒక్క యాత్రలోనో, ఒక్క నాయకుడి వల్లనో, లేదా ఒక అర్ధరాత్రి నాటకీయ ప్రసంగంలోనో లభించలేదు. అది దశాబ్దాల కోపం, సంఘటనలు, జైలు శిక్షలు, విఫలమైన ప్రణాళికలు, బహిరంగ నిరసనలు, రహస్య ఉద్యమాలు, నాయకుల మధ్య వాదనలు మరియు మనలో చాలామందిని పేర్లు గుర్తుంచుకోమని కూడా అడగని వ్యక్తులు చేసిన త్యాగాల ద్వారా పెరిగింది.

దీనికి ఒక్క స్పష్టమైన ప్రారంభ బిందువు కూడా లేదు.

మీరట్, ఢిల్లీ, కాన్పూర్, లక్నో మరియు ఝాన్సీ వంటి ప్రదేశాలలో భారతీయ సైనికులు మరియు పౌరులు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసిన 1857 నాటి తిరుగుబాటుతో కొందరు ప్రారంభిస్తారు. అది సైనికంగా విఫలమైంది, మరియు ఇరుపక్షాల వైపు హింస క్రూరంగా ఉంది, కానీ ఆ తర్వాత బ్రిటిష్ పాలన మారింది. 1858లో బ్రిటిష్ రాచరికం ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ నుండి ప్రత్యక్ష నియంత్రణను చేపట్టింది.

ఆ తర్వాత నెమ్మదైన, మరింత వ్యవస్థీకృత రాజకీయ ప్రతిఘటన మొదలైంది. 1885లో బొంబాయిలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఏర్పడింది. మొదట్లో, చాలా మంది నాయకులు తక్షణ స్వాతంత్ర్యం కాకుండా, సంస్కరణలను మరియు ప్రభుత్వంలో భారతీయుల అధిక భాగస్వామ్యాన్ని కోరారు. అది ఇప్పుడు వినడానికి చాలా జాగ్రత్తగా అనిపిస్తుందని నాకు తెలుసు. కానీ ఉద్యమాలు అరుదుగా వాటి తుది గమ్యంపై అందరూ ఏకీభవించడంతో ప్రారంభమవుతాయి.

కాలక్రమేణా పరిస్థితులు కఠినమయ్యాయి.

1905లో బెంగాల్ విభజన స్వదేశీ ఉద్యమానికి నాంది పలికింది. ప్రజలు బ్రిటిష్ వస్తువులను బహిష్కరించి, భారతదేశంలో తయారైన ఉత్పత్తులకు మద్దతు తెలిపారు. ఆ తర్వాత 1919 ఏప్రిల్ 13న అమృత్‌సర్‌లో జలియన్‌వాలా బాగ్ మారణకాండ జరిగింది. బ్రిగేడియర్-జనరల్ రెజినాల్డ్ డయ్యర్ ఆధ్వర్యంలోని బ్రిటిష్ సైనికులు, చుట్టూ కంచె వేసి ఉన్న మైదానంలో చిక్కుకున్న నిరాయుధులైన ప్రజలపై కాల్పులు జరిపారు. ఆ సంఘటన, న్యాయమైనదని చెప్పబడే బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంపై చాలా మంది భారతీయులకు ఇంకా మిగిలి ఉన్న నమ్మకాన్ని దెబ్బతీసింది.

ఆ తర్వాత గాంధీని విస్మరించడం అసాధ్యమైంది.

మహాత్మా గాంధీ అహింసాత్మక సామూహిక ప్రతిఘటనను సాధారణ వీధులు, ఇళ్లలోకి తీసుకువెళ్లారు. 1920లో సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. ప్రజలు ప్రభుత్వ పాఠశాలలను విడిచిపెట్టారు, బిరుదులను వదులుకున్నారు, బ్రిటిష్ సంస్థలు మరియు ఉత్పత్తులను బహిష్కరించారు. కానీ 1922లో చౌరీ చౌరా వద్ద నిరసనకారులు పోలీసు అధికారులను చంపిన తర్వాత గాంధీ ఈ ఉద్యమాన్ని నిలిపివేశారు. నేను ఆ భాగాన్ని చదివినప్పుడు గందరగోళానికి, చిరాకుకు కూడా గురయ్యేవాడిని. ఒక నిరసన హింసాత్మకంగా మారినందున దేశవ్యాప్త ఉద్యమం ఆగిపోయిందా? కానీ అది ఆయన విధానం. ఆయనకు అహింస అనేది అలంకారం కాదు. అది ఆచరణ.

1930లో, బ్రిటిష్ వారి ఉప్పు చట్టాలను సవాలు చేయడానికి గాంధీ సబర్మతి ఆశ్రమం నుండి దండి అనే తీరప్రాంత గ్రామం వరకు పాదయాత్ర చేశారు. ఉప్పు. ఎంత ప్రాథమికమైన వస్తువు. మన భోజనం చేసే పళ్ళెం పక్కనే ఉండేది. కానీ ప్రభుత్వం దాన్ని ఎలాగోలా నియంత్రణకు చిహ్నంగా మార్చేసింది. ఈ యాత్ర మార్చి 12న ప్రారంభమైంది, మరియు గాంధీ ఏప్రిల్ 6న దండిలో ఉప్పు చట్టాన్ని ఉల్లంఘించారు. ఒక మనిషి ఉప్పు బురదను ఏరుకోవడం అని వేగంగా చెప్పినప్పుడు ఇది చాలా చిన్న విషయంగా అనిపిస్తుంది, కానీ వేలాది మంది విస్తృత శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో చేరారు, ఎందుకంటే దాని అర్థం ఏమిటో వారు గ్రహించారు: వలసవాద అధికారం రోజువారీ జీవితంలోని అతి చిన్న భాగాలలోకి కూడా చొచ్చుకుపోయింది.

ఆ తర్వాత రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం వచ్చింది, మరియు రాజకీయ ఒత్తిడి మరింత పెరిగింది.

1942 ఆగస్టు 8న, అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ బొంబాయిలో క్విట్ ఇండియా తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. బ్రిటిష్ వారు భారతదేశాన్ని విడిచి వెళ్ళాలని గాంధీ పిలుపునిచ్చారు. సీనియర్ కాంగ్రెస్ నాయకులను దాదాపు వెంటనే అరెస్టు చేశారు, నిరసనలు వ్యాపించాయి, మరియు వలస ప్రభుత్వం సామూహిక నిర్బంధాలు మరియు బలప్రయోగంతో స్పందించింది. ఉద్యమం అణచివేయబడింది, కానీ డిమాండ్ ఇకపై అస్పష్టంగా లేదు. బ్రిటన్ వెళ్ళిపోవాల్సిందే.

మరియు అది కూడా కథలో ఒక భాగం మాత్రమే.

సుభాష్ చంద్ర బోస్ మరియు భారత జాతీయ సైన్యం భిన్నమైన మార్గాన్ని అనుసరించి, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో బ్రిటిష్ శక్తితో సైనికంగా పోరాడాలని కోరుకున్నారు. విప్లవవాద బృందాలు అంతకు ముందే సాయుధ ప్రతిఘటనను ఉపయోగించాయి. కార్మికులు సమ్మె చేశారు. రైతులు పన్నులకు, దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలిపారు. మహిళలు సందేశాలను చేరవేశారు, సమావేశాలు నిర్వహించారు, జైలును ఎదుర్కొన్నారు మరియు ప్రదర్శనలకు నాయకత్వం వహించారు. గిరిజన వర్గాలు తమ సొంత ప్రాంతాలలో వలసవాద అధికారాన్ని ప్రతిఘటించాయి. సైనికులు, విద్యార్థులు, పాత్రికేయులు, న్యాయవాదులు, ఉపాధ్యాయులు, కవులు—ఇలా ఎంతో మంది ప్రజలు, కొన్నిసార్లు కలిసి, కొన్నిసార్లు అస్సలు కలవకుండా, వివిధ దిశల నుండి ఒత్తిడి తెచ్చారు.

ఆ విభేదానికి ప్రాముఖ్యత ఉంది. మనం తరచుగా స్వాతంత్ర్య సమరయోధులందరినీ ఒకే శాంతియుత సమూహ ఫోటోగా చిత్రీకరిస్తాము, కానీ వారు పద్ధతులు, మతం, రాజకీయ అధికారం, ఆర్థిక విధానం మరియు బ్రిటీష్ వారు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత భారతదేశం ఎలా ఉండాలనే విషయాలపై వాదించుకున్నారు. వారు మనుషులు. గర్వవంతులు, మొండివారు, భయపడినవారు, వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరించినవారు, అప్పుడప్పుడు తప్పులు చేసినవారు. అప్పటికి వారు ఇంకా విగ్రహాలుగా మారలేదు.

1947 నాటికి, బ్రిటన్ అధికారాన్ని బదిలీ చేయాలని నిర్ణయించుకుంది, కానీ స్వాతంత్ర్యం విభజనతో ముడిపడి వచ్చింది.

భారత స్వాతంత్ర్య చట్టానికి 1947 జూలై 18న రాజ ఆమోదం లభించింది. ఇది ఆగస్టు 15 నుండి భారతదేశం మరియు పాకిస్తాన్ అనే రెండు స్వతంత్ర రాజ్యాలను ఏర్పాటు చేసింది, మరియు పంజాబ్, బెంగాల్‌లను వాటి మధ్య విభజించింది.

ఆ చట్టపరమైన వాక్యం వినడానికి చాలా నీరసంగా అనిపిస్తుంది. "పంజాబ్ మరియు బెంగాల్‌లను విభజించింది." కొన్ని పదాలు.

క్షేత్రస్థాయిలో, తమ ఇళ్ళు ఒక కొత్త సరిహద్దుకు తప్పుడు వైపున ఉన్నాయని కుటుంబాలు అకస్మాత్తుగా తెలుసుకోవడం దీని అర్థం. హిందువులు మరియు సిక్కులు భారతదేశం వైపు ప్రయాణించారు. ముస్లింలు పాకిస్తాన్ వైపు ప్రయాణించారు. రైళ్లు భయభ్రాంతులైన ప్రజలతో కిక్కిరిపోయాయి. గ్రామాలు తగలబడ్డాయి. ఇరుగుపొరుగు వారు ఒకరిపై ఒకరు తిరగబడ్డారు. చరిత్రలోనే అతిపెద్ద బలవంతపు వలసలలో ఒకటి జరిగింది, మరియు అసంఖ్యాక ప్రజలు చంపబడ్డారు, నిరాశ్రయులయ్యారు, దాడులకు గురయ్యారు లేదా కేవలం కనుమరుగయ్యారు.

అవును, 1947 ఆగస్టు 15వ తేదీ ఆనందకరమైనదే. కానీ అది దుఃఖంతో కూడా నిండి ఉంది. ఈ రెండు విషయాలు ఒకేసారి నిజమయ్యాయి, ఇది ఇబ్బందికరమైనదే, కానీ ఆ భావోద్వేగాలు సరిగ్గా కలిసిపోయాయా లేదా అని చరిత్ర పట్టించుకోదు.

ఆగస్టు 14-15 తేదీల రాత్రి, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ న్యూఢిల్లీలోని రాజ్యాంగ సభను ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు. తరువాత 'విధితో ఒక మజిలీ'గా గుర్తుండిపోయిన ఆ ప్రసంగంలో, అర్ధరాత్రి భారతదేశం పాత నుండి కొత్తలోకి అడుగుపెడుతుందని ఆయన మాట్లాడారు. స్వేచ్ఛ అనేది కేవలం ఒక ఆరంభం మాత్రమేనని, పని పూర్తికావడం కాదని కూడా ఆయన అంగీకరించారు.

ఆ విషయాన్ని చాలామంది పట్టించుకోరని నేను అనుకుంటున్నాను.

స్వాతంత్య్రం పేదరికాన్ని, అసమానతలను, మత విద్వేషాలను లేదా వలస పాలన మిగిల్చిన నష్టాన్ని తక్షణమే పరిష్కరించలేదు. ఆ తర్వాత ఏమి జరగాలో నిర్ణయించే అధికారాన్ని, భారాన్ని అది భారతీయులకు ఇచ్చింది.

భారతదేశం ఆగస్టు 15, శనివారం నాడు **స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం 2026** జరుపుకుంటుంది. 1947 ఆగస్టు 15ను మొదటి రోజుగా లెక్కిస్తే, ఇది దేశం జరుపుకునే 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం అవుతుంది. ఈ జాతీయ వేడుక ఢిల్లీలో కొనసాగుతుంది, అక్కడ ప్రధానమంత్రి ఎర్రకోట ప్రాకారాల పైనుంచి దేశాన్ని ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తారు. ఈ సంప్రదాయం ఆ రోజుకు సంబంధించిన అత్యంత సుపరిచితమైన దృశ్యాలలో ఒకటిగా మారింది.

ఎనభై స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాలు. ఆ సంఖ్య పెద్దదిగా అనిపిస్తుంది, కానీ అదే సమయంలో వింతగా దగ్గరగా ఉన్నట్లు కూడా అనిపిస్తుంది. మా తాతముత్తాతల తరం ఆ చరిత్ర అంచున జీవించింది. కొన్ని కుటుంబాలు ఇప్పటికీ దేశ విభజన కథలను సగం పూర్తికాని వాక్యాలలోనే చెప్పుకుంటూ ఉంటాయి, ఎందుకంటే అందులో పాల్గొన్న వ్యక్తులు అసలు ఏం జరిగిందో వివరించడానికి ఎప్పుడూ ఇష్టపడలేదు.

బహుశా ఇప్పుడు జెండా ఎగురుతున్నప్పుడు నేను దాని గురించే ఆలోచిస్తానేమో.

కేవలం విజయం మాత్రమే కాదు. కేవలం నాసిరకం లౌడ్‌స్పీకర్ల ద్వారా వినిపించే ప్రసంగాలు, దేశభక్తి గీతాలు మాత్రమే కాదు. స్వేచ్ఛ వైపు సాగే ఆ సుదీర్ఘమైన, అస్తవ్యస్తమైన మార్గం గురించి నేను ఆలోచిస్తాను. ఎండలో కవాతు చేయడం, జైలు నుంచి ఉత్తరాలు రాయడం, నిషేధిత పత్రాలను దాచడం, ఆజ్ఞలను ధిక్కరించడం, ఇళ్లు కోల్పోవడం, అసలు స్వేచ్ఛ అంటే ఏమిటోనని వాదించుకోవడం.

ఇప్పుడు మనల్ని చూసి వాళ్ళు ఏమనుకుంటారో అని నేను ఆశ్చర్యపోతాను.

బహుశా గర్వపడతారేమో. కొన్ని విషయాల్లో నిరాశ కూడా చెందుతారేమో. నిజం చెప్పాలంటే, ఈ రెండూ సరైనవే.